ZABAWY I ĆWICZENIA DOSKONALĄCE ROZWÓJ MOWY

 Zabawy i ćwiczenia artykulacyjne

Zabawy i ćwiczenia artykulacyjne mają na celu usprawnienie narządów artykulacyjnych (warg, języka, szczęki dolnej, górnych zębów i podniebienia). Sprawność tych narządów jest niezbędna do poprawnej wymowy wszystkich głosek.
                   

,,Zły pies” -szeroko otwarta buzia z uwidocznionymi zębami,

,,Szuflada” - wysuwanie i cofanie szczęki,

,, Konik” - parskanie, cmokanie,

,,Masaż warg”-  zakładanie wargi dolnej na górną i odwrotnie, zaciskanie wargi zębami,  

,,Alarm” - naśladowanie odgłosu auta policyjnego e-o, karetki pogotowia i-u,

,, Zabawa w chowanego” - wysuwanie i chowanie języka,

,,Wyścig” - przesuwanie języka od kącika do kącika warg,

,,Miś oblizuje miodek” - buzia szeroko otwarta i oblizywanie warg,

 ,,Góra-dół” - wysuwanie języka na brodę i w kierunku nosa,

,,Liczymy ząbki” - czubkiem języka liczymy górne, następnie dolne zęby,

,,Miotełka” - język przesuwa się po wewnętrznej stronie zębów ,,wymiata to, co jest niepotrzebne”,   

,,Moneta” -przyklejenie do policzka za pomocą kremu monety, zadaniem dzieci jest odkleić monetę bez używania rąk, jedynie poprzez różne ruchy języka, warg,

Gimnastyka narządów mowy:

,,Poczęstunek”

Jemy lody - wysuwanie języka z buzi i przesuwanie go w kierunku nosa,

Ssanie cukierków - tarcie grzbietem języka o podniebienie,

             Picie soku przez słomkę - przy zaokrąglonych wargach wciąganie długiego strumienia powietrza,

             Żucie gumy - poruszanie szczękami, naśladując ruchy wykonywane podczas żucia ,

Smakowanie - uderzanie szerokim językiem o podniebienie.

,,Strażak Sam”

     Pewnego dnia przy ulicy Cichej wybuchł pożar. Ktoś zadzwonił do straży pożarnej.

     Strażak Sam szybko wskoczył do wozu i na sygnale pojechał na miejsce pożaru

     ( dzieci wymawiają połączenie samogłoskowe e-o e-o).

    Na miejscu zobaczył, że płonie dach ( układają dolne zęby na górną wargę) i parter ( układają górne zęby na dolną wargę) .

Rozwinął wąż ( tworzą rulonik z języka) i zaczął gasić płomienie.

    Sam biegał po całym domu gasząc płomienie ( przesuwają czubkiem języka po

    podniebieniu górnym i górnych zębach oraz zębach dolnych).

    Zabrało wody, strażak gasi ogień piaskiem ( wysuwają i chowają szeroki i płaski język).

    W końcu ogień zgasł, słychać tylko syk ( wymawiają długie ssss…).

    Jeszcze raz sprawdził wszystkie pomieszczenia w domu ( przesuwają czubkiem

     języka po podniebieniu górnym i górnych zębach, wewnętrznej stronie policzków,

oraz zębach dolnych i podniebieniu dolnym).

     Wokół rozległy się oklaski (,,klaszczą” uderzając szerokim językiem o podniebienie).

     Strażak Sam zadowolony z wykonanej pracy ( szeroki uśmiech)

     odjechał wozem strażackim ( wykonują motorek wargami).

Naśladowanie głosów zwierząt, pojazdów np. z wykorzystaniem wierszy :

          Jedzie pociąg- fu, fu, fu

          Trąbi trąbka- tru, tu, tu

          A bębenek- bum, bum, bum

          Na to żabki- kum, kum, kum

          Konik człapie- człap, człap, człap

          Woda z kranu- kap, kap, kap

        Mucha bzyczy- bzy, bzy, bzy

          A wąż syczy- sy, sy, sy

          Baran beczy- be, be, be

          A owieczki- me.

,,Zwierzęce gadanie” - zabawa dźwiękonaśladowcza

Co mówi bocian, gdy żabę chce zjeść? Kle, kle

Co mówi żaba, gdy bocianów tłum? Kum, kum

Co mówi kaczka, gdy bardzo jest zła? Kwa, kwa

Co mówi kotek, gdy mleczka by chciał? Miau, miau

Co mówi kura, gdy znosi jajko? Ko, ko

Co mówi kogut, gdy budzi się w kurniku? Kukuryku

Co mówi koza, gdy jeść jej się chce? Me, me

Co mówi krowa, gdy zabraknie jej tchu? Mu, mu

Co mówi wrona, gdy wstaje co dnia? Kra, kra

Co mówi piesek, gdy kość by chciał? Hau, hau

Co mówi baran, gdy spać mu się chce? Be, be

Co mówi ryba, gdy powiedzieć chce? Nic, przecież ryby nie maja głosu!

Ćwiczenia oddechowe

Poszerzają pojemności płuc, pogłębiają oddech, wydłużają fazę wydechową.

 Powinno się je wykonywać systematycznie, przy rozmaitych formach aktywności.

,,Wirujące śnieżynki” -wciągamy głęboko powietrze i dmuchamy na watę lub styropian.

,,Rośnij baloniku” -powoli i równomiernie nadmuchujemy balonik jednym wydechem.

,,Wiatr” - dmuchamy na pasek papieru w ten sposób, by papier jak najdłużej     utrzymał się pod takim samym kątem.

,,Huśtawka“ -na brzuchu leżącego płasko dziecka kładziemy zabawkę, w czasie wdechu zabawka unosi się do góry, a w czasie wydechu opada. 

Wdech i wydech muszą być powolne i równomierne z chwilowym zatrzymaniem powietrza, aby zabawka nie spadła z huśtawki.

,,Wyścigi” -dmuchanie na styropian lub kawałki papieru przesuwając jak najdalej   lub po wyznaczonej trasie, równocześnie wypowiadając głoski f, sz, s.

,,Biedronka”- wciąganie powietrza przez rurkę, tak, aby papierowe ,,kropki biedronki” przyssały się do rurki i przeniesienie ich na rysunek biedronki,

,,Kartka do ściany”- dmuchanie w ten sposób na kartkę przyłożoną do ściany, aby nie spadła na podłogę.

                Zabawy i ćwiczenia fonacyjne

Mają na celu nauczenie dzieci właściwego posługiwania się głosem. Głos nie powinien być zbyt piskliwy ani donośny. Ćwiczenia prowadzi się  po ćwiczeniach oddechowych.

,,Miś” mruczenie przez nos typu: mmm,

,,Lala płacze”- naśladowanie płaczu przez wymawianie samogłosek: yy, uu,ii,

 ,,Cicho-głośno”- powtarzanie prostych wyrazów, zdań za prowadzącym głośno  - cicho,

,,Dyrygent” - recytacja wiersza coraz ciszej lub coraz głośniej w zależności od podanego sygnału ( wzniesiona lub opuszczona ręka),

,,Długie sylaby” - długie wypowiadanie samogłosek np. podczas recytacji wiersza,

,,Śpiewy z kapelusza” - losowanie kartek na których znajdują się polecenia, jak należy zaśpiewać piosenkę np. zaśpiewać cicho piosenkę o jesieni, na sylabie pa zaśpiewać piosenkę o kotku,

,,Śmieszki” - naśladowanie różnych rodzajów śmiechu: babci he-he, mamy ha-ha,

taty ho-ho, siostry hi-hi, brata hy-hy.

Zabawy i ćwiczenia słuchowe

Rozwijają percepcję słuchową, która w zasadniczy sposób wpływa na rozwój mowy .

,,Co słyszysz?”- wychwytywanie i nazywanie odgłosów dochodzących np. z ulicy,

,,Co to jest?”- nazywanie odgłosów odtworzonych z płyty CD,

,,Kto cie woła ?” - rozpoznawanie głosów kolegów,

,,Szukamy dźwięków” - odszukiwanie ukrytych przedmiotów wydających dźwięki np. budzik, zabawka z pozytywką, radio.

Zabawy i ćwiczenia słuchu fonematycznego

Mają na celu doskonalenie procesów analizy i syntezy słuchowej. Dziecko 

musi umieć wyodrębnić z potoku mowy wyraz, w wyrazach sylaby, w sylabach głoski.

,,Jedzie pociąg załadowany rzeczami zaczynającymi się na głoskę…np. a ”-     wyszukiwanie słów na określoną głoskę,

,,Łańcuch słów”- szukanie słowa rozpoczynające się na głoskę, jaka jest na końcu poprzedniego słowa,

,,Dokończ” - dorosły rzuca piłkę i wypowiada sylabę, dziecko dodaje kolejną, w ten sposób, by powstało słowo,

wymyślanie rymów -np.:

W norce są myszki - w lesie są ….szyszki

W oknie są szyby  - w lesie są …..grzyby

Tu jest skórka- a w lesie skacze    wiewiórka

Po rzece pływają łabędzie -    w lesie są …..żołędzie

Na łące pasie się krowa - w lesie jest…. sowa

Na stole są misy - w lesie biegają …..lisy

lub

Idzie, idzie kos, parzy a tu….( nos)

Idzie, idzie staruszek, parzy a tu….(brzuszek )

Idzie, idzie muszka, parzy a tu….(uszka)

Idzie, idzie słoń, parzy a tu….(dłoń )

Idzie, idzie stonoga, parzy a tu….(noga)

 ,,Różowe okulary” - wyróżnianie sylab - prowadząca wymienia słowa ( wróżka, różowy, różdżka, Rózia, wzór, róża, dróżka, drożdżówka, dorożka) -dzieci, kiedy usłyszą ,,róż” podnoszą rękę do góry.

,,Co się ukryło w słowie” - wyróżnianie w słowach, wypowiedzianych przez  dorosłego sylab - nazw części ciała i powtarzanie ich ( brodacz, okolica, hulajnoga, dżudo, chusta, sucho, gorączka),

,,Jadłospis” - dzieci losują kartoniki z napisanym literami i wymyślają potrawę zaczynającą się od danej litery,

,,Murarz” - wymyślanie słowa jednosylabowego i ułożenie jednego kocka, kolejne dzieci kontynuują i ,,budują w ten sposób mur”,

LITERATURA

Bogdanowicz M.- Ćwiczenia grafomotoryczne przygotowujące do nauki pisania według Hany Tymichowej,

Bilewicz G. - Ćwiczenia dykcyjne dla dzieci przedszkolnych i szkolnych,

Dębińska M. - Domowe zabawy logopedyczne,

Fabisiak-Majcher A. - Szeregi i sekwencje,

Fabisiak-Majcher A. - Moje sylabki. Wczesna nauka czytania metodą  symultaniczni-sekwencyjną, zestaw 1-5

Fabisiak-Majcher A. - Moje układanki. Ćwiczenia sylabowe do nauki czytania,

Kamińska D.-  Przygotuj dziecko do szkoły. Ćwiczenia rozwijające myślenie dzieci w wieku przedszkolnym,

Korendo M. - Analiza i synteza wzrokowa,

Korendo M. - Kategoryzacja,

Korendo M. - Relacje czasowe i przestrzenne,

Korendo M. - Szeregi i sekwencje,

Malkiewicz M. - Jarmark logopedyczny. Wybór zabaw wspomagających mowę przedszkolaków,

Pietrzyk B. - Bingo sylabowe,

Skorek E.M. - 100 tekstów do ćwiczeń logopedycznych,

Sprawka R. - Logopedyczne zabawy grupowe dla dzieci,

Sprawka R. - Trening słuchu,

                                                                                   OPRACOWAŁA  mgr Bożena Korpak

strona główna